Akut Lenfoblastik Lösemi (All) ile İlgilendiğini Belirten Doktor ve Uzmanlar

Akut Lenfoblastik Lösemi (All) hakkında

• Belirtiler ve bulgular

  Belirtiler başlangıçta her zaman belirgin değildir ve başka durumlara benzeyebilir; genellikle birkaç hafta içinde oldukça hızlı ortaya çıkar. Başlıca belirtiler şunlardır:

  • yorgunluk ya da halsizlik,
  • kolayca ya da nedensiz kanama veya morarma,
  • her zamankinden solgun görünme,
  • sık hastalanma ya da hastalıklardan her zamankinden geç iyileşme,
  • yüksek ateş,
  • genellikle boyunda, koltuk altında ve kasıkta şişmiş bezler,
  • kemik ya da eklem ağrısı,
  • iştah kaybı ya da çaba göstermeden kilo verme,
  • nefes darlığı,
  • ağrılı, rahatsız edici ya da dolgunluk hissi veren karın şişliği.

  Daha az görülen belirtiler arasında baş ağrısı, kusma, bulanık görme, nöbetler, öksürük, yüz, boyun, kollar ya da ellerde kızarıklıkla birlikte şişlik (kızarıklık esmer ve siyah tende daha zor fark edilebilir) ve boyunda ya da göğüste damarların şişmesi sayılır.

• Nedenler ve risk faktörleri

  Akut lenfoblastik lösemi nadirdir ama herkeste görülebilir ve nedeni her zaman açık değildir. Şu durumlarda görülme olasılığı daha yüksek olabilir:

  • çocuk ya da genç erişkin olmak (en sık 4 yaş ve altındaki çocuklarda görülür),
  • Down sendromu gibi genetik bir hastalık,
  • geçmişte bazı kemoterapi türlerinin uygulanmış olması,
  • özellikle çocuklukta yoğun radyasyona maruz kalmış olmak ya da radyoterapi görmüş olmak,
  • benzen adlı kimyasala yüksek düzeyde maruz kalmak,
  • örneğin HIV nedeniyle zayıflamış bağışıklık sistemi.
• Tanı süreci nasıl işler?

  Sizde ya da çocuğunuzda akut lenfoblastik lösemi belirtileri varsa bir doktora başvurun. Bu belirtiler çok yaygındır ve pek çok farklı durumdan kaynaklanabilir; olmaları kesin olarak lösemi olduğunuz anlamına gelmez. Yine de kontrol ettirmek önemlidir; çünkü nedeni kanserse erken bulunması tedavisini kolaylaştırabilir.

  Doktor vücudun şişmiş ya da ağrılı bölgelerini muayene edebilir ve göğsü dinleyebilir. Acil bir kan testi isteyebilir, daha fazla test için ya da hastanede bir uzmana yönlendirebilir. Bazen doğrudan hastaneye gitmek gerekebilir.

• Kullanılan tetkikler

  Uzmana yönlendirildiğinizde kan testleri ve iğneyle kemik iliğinden küçük bir örnek alınması (biyopsi) yapılabilir; her iki testin de yapılması gerekmeyebilir. Kemik iliği biyopsisinde genellikle lokal anestezi uygulanır ve gevşemenize yardımcı bir ilaç (sedasyon) verilebilir; küçük çocuklara genel anestezi yapılabilir.

  Sonuçların çıkması birkaç hafta sürebilir; gecikmesi kesin olarak bir sorun olduğu anlamına gelmez. Endişeleniyorsanız hastaneyi ya da doktorunuzu arayabilirsiniz. Tanı konduysa genellikle ek testler gerekir: belin alt kısmından sıvı örneği alınması (lomber ponksiyon), röntgen, BT, MR ya da ultrason gibi görüntülemeler, ek kan testleri ve tükürük örneği. Uzmanlar bu sonuçlara göre sizinle birlikte en uygun tedavi planına karar verir.

• Tedavi ve yönetim

  Tedavinin genellikle hızla başlaması gerekir. Hangi tedavinin uygulanacağı lösemi türüne, yaşınıza ve genel sağlık durumunuza bağlıdır. Tedavi genellikle steroid ilaçları ve kemoterapiyi içerir; hedefe yönelik ilaçlar, immünoterapi ya da kök hücre veya kemik iliği nakli de eklenebilir.

  • Steroid ilaçlar lösemi hücrelerinden kurtulmayı amaçlar.
  • Kemoterapi kanser hücrelerini ilaçlarla öldürür; ALL'nin ana tedavisidir ve genellikle birkaç kemoterapi ilacı birlikte kullanılır.
  • Hedefe yönelik ilaçlar kanserin büyümesini durdurmayı amaçlar; immünoterapide ise bağışıklık sisteminin kanseri öldürmesine ilaçlarla yardım edilir. Bunlar belirli ALL türlerinde, kanser geri geldiğinde ya da diğer tedaviler işe yaramadığında kullanılabilir.

  Uzman ekibiniz tedavileri, yararlarını ve yan etkilerini anlatır, sizinle birlikte bir tedavi planı oluşturur ve yan etkilerle baş etmenize yardım eder.

• İşlemler

  Kök hücre ya da kemik iliği nakli, hasar görmüş kan hücrelerinin yerine sağlıklı hücreler konmasıdır. Kanser geri geldiyse ya da geri gelme olasılığı yüksekse bu nakil uygulanabilir.

• Takip

  Löseminin yol açtığı belirtileri önlemek ya da kontrol altına almak için destek tedavileri de sunulur. Bunlar şunları içerebilir:

  • enfeksiyonları önlemek ya da tedavi etmek için antibiyotik gibi ilaçlar,
  • kan nakli,
  • kemik iliğinin kan hücresi yapmasına yardımcı olan büyüme faktörü adlı ilaçlar,
  • grip ve COVID-19 gibi hastalıklardan korunmaya yardımcı aşılar.

  Tedavi sırasında ve sonrasında düzenli kontrollere gidersiniz; test ve taramalar da yapılabilir. Sizi endişelendiren bir belirti ya da yan etki olursa bir sonraki kontrolü beklemeden uzmanlarınızla konuşun.

  ALL bazen çok zor tedavi edilir ve kanserin tamamen iyileştirilmesi mümkün olmayabilir. Bu durumda tedavinin amacı kanseri ve belirtilerini sınırlamak ve yaşamı uzatmaktır; palyatif bakım ya da belirti kontrolü ekibi belirtilerinizi yönetmenize ve kendinizi daha rahat hissetmenize yardımcı olur.