Akut Myeloid Lösemi (Aml) ile İlgilendiğini Belirten Doktor ve Uzmanlar

Akut Myeloid Lösemi (Aml) hakkında

• Nedir?

  Akut miyeloid lösemi her yaşta tanı alabilir; ancak hastalığa yakalanma riski yaş ilerledikçe artar. Hastalığın ne kadar ciddi olduğu; kişideki AML türüne, yaşına ve genel sağlık durumuna bağlıdır.

• Belirtiler ve bulgular

  Belirtiler başta belirgin olmayabilir ve başka durumlara benzeyebilir. Genellikle birkaç hafta içinde oldukça hızlı ortaya çıkarlar. Başlıca belirtiler şunlardır:

  • kendini çok yorgun ya da güçsüz hissetme,
  • her zamankinden daha solgun görünme (kahverengi ya da siyah tende bu, avuç içlerinde ya da göz kapaklarının iç yüzünde daha kolay fark edilebilir),
  • nefes darlığı,
  • kolayca ya da nedensiz kanama veya morarma,
  • sık hastalanma ya da hastalıklardan her zamankinden geç iyileşme,
  • yüksek ateş,
  • kemiklerde ya da eklemlerde ağrı,
  • karında şişlik (karın ağrılı, rahatsız ya da dolgun hissedilebilir),
  • genellikle boyunda, koltuk altlarında ve kasıkta bezlerin şişmesi.
• Nedenler ve risk faktörleri

  AML nadirdir ama herkeste görülebilir ve nedeni her zaman açık değildir. Şu durumlarda risk daha yüksek olabilir:

  • 60 yaş ve üzerinde olmak (risk yaşla artar),
  • Down sendromu gibi genetik bir durum,
  • kronik miyeloid lösemi gibi başka bir kan hastalığı,
  • romatoid artrit gibi bir otoimmün hastalık,
  • özellikle çocuklukta geçirilmiş kemoterapi ya da radyoterapi,
  • benzen adlı kimyasala düzenli olarak yüksek düzeyde maruz kalmak (örneğin petrol rafinerileri gibi bazı sektörlerde),
  • sigara içmek.
• Tanı süreci nasıl işler?

  Akut miyeloid lösemi belirtileriniz varsa gecikmeden bir doktora başvurun. Bu belirtiler çok yaygındır ve pek çok farklı durumdan kaynaklanabilir; olmaları kesin olarak lösemi olduğunuz anlamına gelmez. Ancak kanser kaynaklıysa erken bulunması tedavinin başarılı olma olasılığını artırır.

  Doktor AML olasılığı düşünürse genellikle acil bir kan testi ister; tansiyonunuzu ve ateşinizi de ölçebilir. Daha fazla tetkik için ya da bir uzmana yönlendirilebilirsiniz. Bazen hemen hastaneye gitmeniz gerekebilir; bu durum kesin olarak kanser olduğunuz anlamına gelmez.

• Kullanılan tetkikler

  Uzmana yönlendirilirseniz AML açısından şu tetkikler yapılabilir:

  • kan testleri,
  • iğneyle kemik iliğinden küçük bir örnek alınması (biyopsi); bu işlemde genellikle lokal anestezi uygulanır ve gevşemeniz için sakinleştirici ilaç verilebilir.

  Kan testi sonuçları birkaç gün içinde çıkabilir; diğer tetkiklerin sonuçlanması birkaç hafta sürebilir. Sonuçların uzun sürmesi kesin olarak bir sorun olduğu anlamına gelmez.

  AML tanısı konduktan sonra genellikle ek tetkikler gerekir: belden sıvı örneği alınması (lomber ponksiyon), röntgen, bilgisayarlı tomografi (BT) ya da ultrason gibi görüntülemeler, ek kan testleri ve tükürük örneği. Bunların hepsi yapılmayabilir. Uzmanlar sonuçlara göre sizinle birlikte en uygun tedavi planına karar verir.

• Tedavi ve yönetim

  Tedavinin genellikle hızla başlaması gerekir. Uygulanacak tedavi; AML türüne, yaşınıza ve genel sağlık durumunuza göre belirlenir. İki ana yaklaşım vardır:

  • lösemiyi tamamen iyileştirmeyi amaçlayan yoğun tedavi; genellikle hastanede yapılır,
  • lösemiyi olabildiğince uzun süre kontrol altında tutmayı amaçlayan yoğun olmayan tedavi; genellikle evde yürütülür ve yan etkileri daha azdır.

  Her iki yaklaşımda da kemoterapi, bazen de hedefe yönelik ilaçlar kullanılır. Yoğun tedavi radyoterapiyi ve kök hücre ya da kemik iliği naklini de içerebilir. Tedavi sırasında ve sonrasında düzenli kontrolleriniz olur; endişelendiğiniz bir belirti ya da yan etki olursa bir sonraki kontrolü beklemeden uzmanlarınızla konuşun.

• İşlemler

  • Kemoterapi: Kanser hücrelerini öldüren ilaçlarla yapılır ve AML'nin ana tedavisidir. Genellikle birden fazla kemoterapi ilacı birlikte verilir.
  • Hedefe yönelik ilaçlar: Kanser hücrelerini öldürür ya da büyümelerini yavaşlatır. Yoğun ya da yoğun olmayan tedavinin parçası olabilir; kanser geri döndüğünde ya da diğer tedaviler işe yaramadığında da kullanılabilir.
  • Radyoterapi: Kanser hücrelerini ışınla öldürür. Kök hücre ya da kemik iliği naklinden önce ya da kanser vücudun başka bölgelerine yayıldıysa uygulanabilir.
  • Kök hücre ya da kemik iliği nakli: Hasarlı kan hücrelerinin yerine sağlıklı hücreler konur. Kanser geri döndüyse, geri dönme olasılığı yüksekse ya da diğer tedaviler işe yaramıyorsa yapılabilir.
• Takip

  AML bazen çok zor tedavi edilebilir ve kanseri tamamen iyileştirmek mümkün olmayabilir. Bu durumda tedavinin amacı kanseri ve belirtilerini sınırlamak ve daha uzun yaşamanıza yardımcı olmaktır. Kanserin iyileştirilemeyeceğini öğrenmek çok zor bir haber olabilir. Bu aşamada sunulan palyatif bakım, belirtilerinizi yönetmeye ve kendinizi daha rahat hissetmenize yardımcı olmayı amaçlar.

• Sonrası ve bakım

  AML'nin yol açtığı belirtileri ya da tedavinin yan etkilerini önlemek veya kontrol altına almak için destekleyici tedaviler gerekebilir. Bunlar şunları içerebilir:

  • enfeksiyonları önlemek ya da tedavi etmek için antibiyotik gibi ilaçlar,
  • kan nakli,
  • kemik iliğinin kan hücresi yapmasına yardımcı olan büyüme faktörü adlı ilaçlar,
  • çok sayıdaki lösemi hücresini uzaklaştırmaya yönelik tedavi.