Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar ile İlgilendiğini Belirten Doktorlar

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar hakkında

• Nedir?

  CYBE'ler genellikle vajinal, oral ya da anal ilişki sırasında bulaşır. Uçuk (herpes) ve HPV gibi bazıları deri temasıyla geçtiği için penis, vajina, ağız ya da anüsü içeren başka cinsel temaslarla da bulaşabilir. Bazı CYBE'ler gebelikte ya da doğumda bebeğe geçebilir; emzirme, kan nakli ya da iğne paylaşımı da bazıları için bulaş yoludur.

  20'den fazla CYBE türü vardır. Örnekler: klamidya, genital uçuk, genital siğiller, gonore, HIV, HPV, kasık biti, frengi (sifiliz) ve trikomoniyaz.

  CYBE'lere bakteriler, virüsler ve parazitler yol açabilir.

• Belirtiler ve bulgular

  CYBE'ler her zaman belirti vermez ya da yalnız hafif belirtilere yol açabilir; kişi enfeksiyonu olduğunu bilmeyebilir. Belirti olduğunda şunlar görülebilir:
  - penisten ya da vajinadan olağan dışı akıntı,
  - genital bölgede yara ya da siğil,
  - ağrılı ya da sık idrara çıkma,
  - genital bölgede kaşıntı ve kızarıklık,
  - ağız içinde ya da çevresinde kabarcık veya yara,
  - olağan dışı vajinal koku,
  - makatta kaşıntı, ağrı ya da kanama,
  - karın ağrısı,
  - ateş.

• Tanı süreci nasıl işler?

  Cinsel olarak aktif kişilerin CYBE riskini ve teste ihtiyaç olup olmadığını doktorlarıyla konuşması önerilir; birçok CYBE belirti vermediği için bu özellikle önemlidir. Bazı CYBE'ler fizik muayenede ya da CYBE testleriyle saptanabilir. Bazı testlerde bir yaranın ya da vajina, penis veya anüsten alınan sürüntünün mikroskopla incelenmesi gerekir; bazı türler kan testleriyle tanınır.

• Tedavi ve yönetim

  Bakteri ya da parazitlerin yol açtığı CYBE'ler antibiyotiklerle tedavi edilebilir. Virüslerin yol açtığı CYBE'lerin kesin bir çaresi yoktur; ancak antiviral ilaçlar çoğu zaman belirtilere yardımcı olur ve bulaştırma riskini azaltır. Bazı CYBE'ler tedavi edilmezse ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğinden tedavi önemlidir. Enfeksiyonun partnerler arasında gidip gelmemesi için tedaviden sonra ne kadar süre cinsel ilişkiye girilmemesi gerektiği doktorunuzla konuşulur.

• Korunma

  CYBE'lerden korunmanın en kesin yolu cinsel ilişkiye girmemektir. Cinsel ilişki varsa risk şu yollarla azaltılabilir:
  - İlişkiden önce kişinin ve partnerinin CYBE testi yaptırması.
  - Her ilişkide prezervatif kullanmak. Lateks prezervatifin doğru kullanımı riski büyük ölçüde azaltır ama ortadan kaldırmaz; lateks alerjisi varsa poliüretan prezervatif kullanılabilir.
  - Partner sayısını azaltmak; karşılıklı tek eşlilik de bir seçenektir. Bunun öncesinde iki tarafın da test yaptırması önerilir.
  - HPV ve hepatit B'ye karşı aşı olmak.

• Özel durumlar (gebelik, çocuk, yaşlı)

  CYBE'lerin çoğu kadınları ve erkekleri etkiler, ancak yol açtıkları sağlık sorunları kadınlarda çoğu zaman daha ağır olabilir. Gebelik ya da doğum sırasında bebeğe geçen bir CYBE ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

  Türkiye kaynağına göre CYBE'lerin gebelikten önce mutlaka değerlendirilmesi gerekir; CYBE'ler doğurganlıkta azalma ya da kısırlık, doğumsal enfeksiyonlar ve gebelik komplikasyonlarına yol açabilir.