İdrar Yolu Enfeksiyonu ile İlgilendiğini Belirten Doktor ve Uzmanlar

İdrar Yolu Enfeksiyonu hakkında

• Belirtiler ve bulgular

  Şu belirtiler görülebilir:

  • idrar yaparken ağrı ya da yanma,
  • her zamankinden sık idrara çıkma, geceleri de sık idrara kalkma,
  • aniden ya da her zamankinden acil idrara çıkma ihtiyacı,
  • bulanık görünen idrar,
  • idrarda kan,
  • karnın alt kısmında ağrı ya da sırtta, kaburgaların hemen altında ağrı,
  • yüksek ateş, sıcak basması ya da üşüme ve titreme,
  • 36 °C'nin altında çok düşük vücut ısısı,
  • yorgunluk ya da halsizlik.

  İdrar koyu renkli ya da kötü kokulu da olabilir. Tek belirtiniz buysa, bunun nedeni yeterince su içmemeniz olabilir.

• Nedenler ve risk faktörleri

  İYE'ye genellikle dışkıdaki bakterilerin idrar yoluna girmesi yol açar. Bakteriler, idrarı vücuttan dışarı taşıyan kanaldan (üretra) girer. Kadınlarda üretra erkeklerden daha kısadır; bu nedenle bakterilerin mesaneye ya da böbreklere ulaşıp enfeksiyon yapma olasılığı daha yüksektir.

  Bakterilerin mesaneye geçme riskini artıran durumlar:

  • gebelik,
  • tuvaletten sonra arkadan öne doğru silinmek,
  • böbrek taşı gibi idrar yolunu tıkayan durumlar,
  • erkeklerde büyümüş prostat ve çocuklarda kabızlık gibi mesanenin tam boşalmasını zorlaştıran durumlar,
  • idrar sondası,
  • örneğin iyi kontrol edilmeyen diyabet ya da kemoterapi nedeniyle zayıflamış bağışıklık sistemi,
  • menopozu geçirmiş olmak,
  • doğum kontrolünde sperm öldürücü ürün kullanmak,
  • yeterince sıvı içmemek.
• Tedavi ve yönetim

  Doktor İYE'den şüphelenirse idrar tahlili isteyebilir; ancak bu her zaman gerekmez. Doktor ayrıca:

  • evde bakım önerileri verip ağrı kesici önerebilir,
  • kısa süreli bir antibiyotik tedavisi reçete edebilir,
  • belirtiler kendiliğinden geçebileceği için antibiyotiğe başlamadan önce 48 saat beklemenizi isteyebilir.

  Kendinizi daha iyi hissetmeye başlasanız bile size yazılan ilacın tamamını kullanmanız önemlidir.

  Belirtileri hafifletmek için:

  • dinlenin ve gün içinde düzenli olarak açık renkli idrar yapacak kadar sıvı için,
  • meyve suyu, kahve ve alkol gibi mesaneyi tahriş edebilecek içeceklerden kaçının.

  Tekrarlayan ya da geçmeyen İYE'de ne yapılır?

  İYE tedaviden sonra geri gelirse ya da 6 ayda 2 (veya 12 ayda 3) kez İYE geçirirseniz bir doktora görünmeniz gerekir. Doktor:

  • farklı bir antibiyotik ya da daha uzun süre kullanılacak bir antibiyotik verebilir,
  • perimenopoz dönemindeyseniz ya da menopozu geçirdiyseniz östrojen içeren vajinal krem, jel, tablet, fitil ya da halka önerebilir,
  • enfeksiyonu tedavi edip yeniden oluşmasını önleyen tabletler verebilir,
  • ileri tetkik ve tedavi için bir uzmana yönlendirebilir.

  Bazen İYE belirtileri geçmez; kısa süreli antibiyotikler işe yaramayabilir ve idrar tahlilleri enfeksiyon göstermeyebilir. Bu, uzun süreli (kronik) İYE anlamına gelebilir ve bakterilerin mesane duvarına yerleşmesinden kaynaklanabilir. Kronik İYE'nin tanısı zor olabilir; idrar tahlilleri enfeksiyonu her zaman yakalamaz ve belirtiler başka durumlara benzeyebilir. Uzun süre kullanılan antibiyotiklerle tedavi edilebilir. İYE tedavisi gördüğünüz hâlde belirtileriniz sürüyorsa doktorunuzla konuşup bir uzmana yönlendirilmeyi isteyin.

• Uyarılar ve güvenlik

  Sizde, çocuğunuzda ya da baktığınız birinde İYE olabileceğini düşünüyorsanız ve şunlardan biri geçerliyse vakit kaybetmeden bir doktora başvurun:

  • 65 yaşında ya da daha büyükseniz,
  • çocuğunuz 15 yaşında ya da daha küçükse,
  • ateşiniz çok yüksek ya da çok düşükse, sıcak basıyor, üşüyor ya da titriyorsanız,
  • erkekseniz ya da doğumda erkek olarak kayıtlanmış trans veya non-binary biriyseniz,
  • diyabetiniz varsa,
  • belirtileriniz hızla kötüleşiyorsa ya da tedaviye veya evde bakıma başladıktan sonra 48 saat (2 gün) içinde düzelmiyorsa,
  • sık sık İYE geçiriyorsanız (6 ayda 2 ya da 12 ayda 3 kez),
  • idrar sondası kullanıyorsanız,
  • gebeyseniz,
  • karnın alt kısmında ya da sırtta, kaburgaların hemen altında ağrınız varsa,
  • idrarınızda kan varsa (idrar parlak pembe, kırmızı ya da koyu kahverengi görünebilir),
  • bağışıklık sisteminiz zayıfsa.

  Bu belirtilerin bir kısmı böbrek enfeksiyonunu gösterebilir; böbrek enfeksiyonu tedavi edilmezse sepsise yol açabileceği için ciddi olabilir.

• Korunma

  İYE'nin oluşmasını ya da tekrarlamasını önlemeye yardımcı olabilecek adımlar:

  • tuvaletten sonra önden arkaya doğru silinin,
  • genital bölgeyi temiz ve kuru tutun,
  • gün içinde düzenli idrara çıkacak ve susamayacak kadar sıvı, özellikle su için,
  • cinsel ilişkiden önce ve sonra vajina çevresindeki cildi suyla yıkayın,
  • cinsel ilişkiden sonra mümkün olan en kısa sürede idrara çıkın,
  • kirlenen bezleri ya da idrar kaçırma pedlerini hemen değiştirin,
  • pamuklu iç çamaşırı giyin.

  Kaçınılması gerekenler:

  • genital bölgede parfümlü sabun kullanmayın,
  • idrara çıkma ihtiyacı duyduğunuzda tutmayın,
  • idrar yaparken acele etmeyin; mesanenizi tamamen boşaltmaya çalışın,
  • dar iç çamaşırı giymeyin,
  • mesaneyi tahriş edebileceği için çok alkollü içki içmeyin,
  • bakterilerin üremesini kolaylaştırabileceği için çok şekerli yiyecek ve içecek tüketmeyin,
  • sperm öldürücü kayganlaştırıcılı prezervatif, diyafram ya da başlık kullanmayın; sperm öldürücü içermeyen kayganlaştırıcı ya da farklı bir doğum kontrol yöntemi deneyin.
• Özel durumlar (gebelik, çocuk, yaşlı)

  İYE olan çocuklarda ayrıca şunlar görülebilir:

  • yüksek ateş (boynuna, sırtına ya da karnına dokunduğunuzda çocuğunuz her zamankinden sıcaktır),
  • genel olarak hasta görünme; bebekler ve küçük çocuklar huzursuz olabilir, düzgün beslenmeyebilir, yemek yemeyebilir ya da içmeyebilir,
  • yatağı ya da altını ıslatma,
  • kusma.

  Bellek, öğrenme ve dikkat sorunları olan (örneğin demans) kırılgan yaşlılarda ve idrar sondası kullananlarda ayrıca şunlar olabilir:

  • huzursuzluk ya da bilinç bulanıklığı (deliryum) gibi davranış değişiklikleri,
  • her zamankinden fazla idrar kaçırma,
  • yeni başlayan titreme ya da sarsılma.