Kolorektal Kanser (Kalın Bağırsak Kanseri) ile İlgilendiğini Belirten Doktor ve Uzmanlar

Kolorektal Kanser (Kalın Bağırsak Kanseri) hakkında

• Nedir?

  Kolon ve rektum sindirim sisteminin parçasıdır. Kolon, kalın bağırsağın ilk ve en uzun bölümüdür; besinlerden su ve bazı besin öğelerini emer, geriye kalan atıkları dışkıya dönüştürür. Rektum, kalın bağırsağın alt bölümüdür ve dışkının depolandığı yerdir.

  Kolonda başlayan kansere kolon kanseri, rektumda başlayana rektum kanseri denir; iki bölgeyi etkileyen kanserler için kolorektal kanser adı da kullanılır.

• Belirtiler ve bulgular

  Kolorektal kanser, özellikle başlangıçta, her zaman belirti vermez. Belirti olduğunda şunlar görülebilir:

  • birkaç günden uzun süren bağırsak alışkanlığı değişikliği: ishal, kabızlık, bağırsağın tam boşalmadığı hissi ya da dışkının her zamankinden ince veya farklı biçimde olması,
  • dışkıda parlak kırmızı ya da çok koyu renkte kan,
  • sık gaz sancısı, şişkinlik, dolgunluk ya da kramplar,
  • açıklanamayan kilo kaybı,
  • yorgunluk.
• Nedenler ve risk faktörleri

  Kolorektal kanser genetik materyaldeki (DNA) değişikliklerle ortaya çıkar; bu değişikliklere mutasyon ya da varyant da denir. Çoğu zaman bu değişiklikler yaşam boyunca oluşur ve kesin nedeni bilinmez; bazı riskli değişiklikler ise kalıtsaldır, yani doğuştan taşınır. Genetiğin yanında yaşam tarzı ve çevre de riski etkiler.

  Riski artıran etkenler:

  • ileri yaş,
  • kişinin kendisinde ya da ailesinde kolorektal kanser öyküsü,
  • adenom öyküsü: mikroskopta anormal görünen ya da 1 santimetre veya daha büyük polipler. Adenomlar kanser değildir, ama zamanla kansere dönüşebilir,
  • ailesel adenomatöz polipozis (FAP) ya da Lynch sendromu gibi genetik sendromlar,
  • 8 yıl ya da daha uzun süredir kronik ülseratif kolit veya Crohn hastalığı,
  • günde üç ya da daha fazla alkollü içki,
  • sigara içmek,
  • obezite.
• Tanı süreci nasıl işler?

  Belirtiler kolorektal kanseri düşündürüyorsa ya da tarama sonucu anormal çıkmışsa kanser olup olmadığını anlamak için ek testler gerekebilir: fizik muayene; hekimin eldivenli ve kayganlaştırılmış parmağıyla rektumda kitle ya da olağan dışı bir durum aradığı parmakla rektal muayene; daha önce yapılmadıysa taramada da kullanılan testler (kolonoskopi, dışkı testleri vb.) ve biyopsi; diğer kan ve doku testleri.

• Kullanılan tetkikler

  Başlangıçta belirti vermeyebildiği için kolorektal kanserde tarama önemlidir. Tarama testleri, kişide henüz hiçbir belirti yokken hastalığın işaretlerini arar.

  Taramada farklı dışkı testleri ile kolonoskopi ve esnek sigmoidoskopi gibi işlemler kullanılır. Hangi testin ve hangi sıklıkla yapılacağı doktorunuzla konuşularak belirlenir; yüksek risk taşıyan kişiler için bu görüşme ayrıca önemlidir.

• Tedavi ve yönetim

  Tedavi seçenekleri genellikle kişinin yaşına, genel sağlık durumuna, kanserin ne kadar ilerlediğine ve kanserin türüne bağlıdır.

  Kolon kanserinde şu seçeneklerden biri ya da birkaçı uygulanabilir: cerrahi; anormal hücreleri radyo dalgalarıyla ısıtarak yok eden radyofrekans ablasyon; anormal dokuyu aşırı soğuk bir sıvı ya da kriyoprob denen bir aletle dondurarak yok eden kriyocerrahi; kemoterapi; radyoterapi; hedefe yönelik tedavi; immünoterapi.

  Rektum kanserinde seçenekler: cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, hedefe yönelik tedavi, immünoterapi ve aktif izlem. Aktif izlemde kanserin değişip değişmediği düzenli testlerle takip edilir; büyümeye başladığı görülürse tedaviye geçilir.

  Hedefe yönelik tedavide, ağırlıklı olarak belirli kanser hücrelerine etki eden ve normal hücrelere daha az zarar veren ilaçlar ya da başka maddeler kullanılır.

• Korunma

  Kontrol edilebilen risk etkenlerinden kaçınmak bazı kanserlerin önlenmesine yardımcı olabilir: sigara içmemek, alkolü günde üç içkinin altında tutmak ve kiloyu yönetmek. Kaynak ayrıca düzenli kolorektal kanser taramasını, poliplerin kansere dönüşmeden alınmasını ve düzenli egzersizi önleyici adımlar olarak sayar.