İlgi alanı
Koronavirüs (COVID-19) ile İlgilendiğini Belirten Doktorlar
Türkiye genelinde 351 doktor koronavirüs (COVID-19) ile ilgilendiğini belirtiyor; çalışma yerleri 37 ilde.
İlgi alanı bilgisi sağlık profesyonellerinin kendi beyanıdır; bu sayfa tıbbi bir açıklama, tanı ya da tedavi önerisi değildir. Bu bilgi tanı ya da tedavi yerine geçmez; doktorunuza danışın.
Bu konuda rehber
Kısa yanıt
COVID-19, SARS-CoV-2 adlı virüsün yol açtığı bir hastalıktır ve bu virüs için iki tür test vardır. Viral test kişide şu anda enfeksiyon olup olmadığını gösterir; antikor (seroloji) testi ise geçmişte enfeksiyon geçirilip geçirilmediği konusunda bilgi verebilir.
Bu konunun sık geçtiği branşlar
- İç Hastalıkları198 kişi
- Göğüs Hastalıkları102 kişi
- Enfeksiyon Hastalıkları45 kişi
- Gastroenteroloji9 kişi
Diğer: Ozon Terapi 8 · Hematoloji 5 · Mezoterapi 5 · Akupunktur 3 · Tıbbi Mikrobiyoloji 3 · Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları 2 · Kardiyoloji 2 · Nefroloji 2
Bu konuyla ilgilendiğini belirten doktorlar arasında en sık görülen branşlar ve kişi sayıları.
İllere göre dağılım
Tümünü göster (+25)Daha az göster
Sayılar bu rehberde listelenen kayıtlardır (çalışma yerinin ili); bir sıralama değildir.
Doktorlar (ada göre)
Toplam 351 kayıt, ada göre sıralı; 313–336 arası gösteriliyor.
Liste alfabetiktir ve bir sıralama değildir.
Koronavirüs (COVID-19) hakkında
Tanı süreci nasıl işler?
Negatif sonuç, testin virüsü saptamadığı anlamına gelir. Kaynak, viral test negatif olsa bile kişinin kendini ve çevresindekileri korumaya yönelik önlemleri sürdürmesi gerektiğini vurgular.
Kullanılan tetkikler
Viral testler iki biçimde yapılabilir:
- Hızlı testler: dakikalar içinde sonuç verir. Çoğunlukla virüse özgü proteinleri arayan antijen testleridir. Bazıları evde yapılabilen kendi kendine testlerdir.
- Laboratuvar testleri: tamamlanması günler sürebilir; PCR testleri bu gruptadır.Kaynak, test gerektiğinde kendi kendine testin çevrimiçi ya da mağazadan alınabileceğini ve doktorunuza başvurulabileceğini belirtir.
Kısa yanıt
COVID-19, virüsü taşıyan kişilerle yakın temas yoluyla çok kolay yayılan bir hastalıktır. Yüksek ateş, yeni başlayan sürekli öksürük ve koku ya da tat alma duyusunda kayıp veya değişiklik belirtiler arasındadır. Çoğu kişi birkaç hafta içinde iyileşir; ancak bazı kişilerde hastalık daha ağır seyredebilir ve belirtiler daha uzun sürebilir.
Belirtiler ve bulgular
COVID-19 belirtileri şunları içerebilir:
- yüksek ateş (sıcaklık, üşüme ya da titreme hissedebilirsiniz veya göğsünüz ya da sırtınız dokunulduğunda sıcak gelir; ateşi ölçmeniz gerekmez),
- yeni başlayan sürekli öksürük (bir saatten uzun süre çok öksürmek ya da 24 saat içinde 3 veya daha fazla öksürük nöbeti geçirmek),
- koku ya da tat alma duyusunda kayıp veya değişiklik,
- nefes darlığı,
- yorgunluk ya da bitkinlik,
- vücut ağrısı,
- baş ağrısı,
- boğaz ağrısı,
- burun tıkanıklığı ya da burun akıntısı,
- iştahsızlık,
- ishal,
- bulantı ya da kusma.
Bu belirtiler soğuk algınlığı ve grip gibi başka hastalıkların belirtilerine çok benzer.
Nedenler ve risk faktörleri
COVID-19, virüsü taşıyan kişilerle yakın temas yoluyla çok kolay yayılır. Hasta kişi nefes aldığında, konuştuğunda, öksürdüğünde ya da hapşırdığında virüs içeren küçük damlacıklar saçar. Bu damlacıkları soluyarak ya da damlacıkların bulaştığı yüzeylere dokunup ardından gözlerinize, burnunuza veya ağzınıza dokunarak hastalığı kapabilirsiniz. Kapalı ve kalabalık yerlerde bulaşma olasılığı daha yüksektir.
Belirtiniz olmasa da, aşılarınız tam olsa da ya da daha önce hastalığı geçirmiş olsanız da COVID-19'u kapabilir ve başkalarına bulaştırabilirsiniz. Birçok kişi 5 gün sonra başkalarına bulaştırıcı olmaktan çıkar; ancak bulaştırıcılık 10 güne kadar sürebilir.
Uyarı: Ne zaman acil yardım alınmalı?
Sizde ya da çocuğunuzda şunlardan biri varsa hemen 112'yi arayın ya da acil servise gidin:
- çok hasta görünme, durumun kötüleşmesi ya da ciddi bir sorun olduğunu düşünmeniz (özellikle çocuklar ve bebekler çok hızlı ağırlaşabilir),
- aniden başlayan göğüs ağrısı,
- dinlenirken kısa cümleler kuramayacak kadar nefes darlığı ya da nefes almanın aniden kötüleşmesi (bebeklerde kaburgaların altında karın içe çekilebilir),
- öksürükle kan gelmesi,
- yığılma, bayılma ya da ilk kez nöbet geçirme,
- üzerine bardak bastırıldığında solmayan döküntü (menenjitteki gibi).
Şu durumlarda vakit kaybetmeden bir doktora başvurun:
- sizin ya da çocuğunuzun belirtileri sizi endişelendiriyorsa ya da ne yapacağınızdan emin değilseniz,
- belirtiler kötüleşiyorsa ya da düzelmiyorsa,
- döküntü, iştahsızlık ya da halsizlik gibi başka hastalık belirtileri varsa,
- yüksek ateş 5 gün ya da daha uzun sürüyorsa,
- 3 aylıktan küçük bir bebeğin ateşi 38°C ya da üzerindeyse veya ateşi olduğunu düşünüyorsanız,
- 3–6 aylık bir bebeğin ateşi 39°C ya da üzerindeyse veya ateşi olduğunu düşünüyorsanız.
Gebeyseniz, 60 yaş ya da üzerindeyseniz veya bağışıklık sisteminiz zayıfsa yardım almanız özellikle önemlidir.
Acil bir durum olduğunu düşünüyorsanız 112'yi arayın.
Tedavi ve yönetim
COVID-19'u tedavi etmek her zaman mümkün değildir; ancak yüksek ateş, öksürük ve nefes darlığı gibi bazı belirtileri hafifletmek için yapabilecekleriniz vardır:
- bol bol dinlenin,
- vücudunuzun susuz kalmaması için bol su için (idrarınız açık sarı ya da renksiz olmalıdır),
- öksürüğünüz varsa bal denenebilir; 12 aylıktan küçük bebeklere bal verilmemelidir,
- nefes darlığına karşı oda ısısını düşürmeyi ya da pencere açmayı deneyin,
- dudaklarınız birleşik, bir mumu hafifçe üfler gibi burnunuzdan yavaşça nefes alıp ağzınızdan verin,
- nefes darlığında sandalyede dik oturun, omuzlarınızı gevşetip kamburlaşmayın, ellerinizi dizlerinize ya da sandalye gibi sağlam bir yere dayayarak hafifçe öne eğilin.
Şunlardan kaçının:
- öksürüğünüz varsa sırtüstü yatmayın; yan yatın ya da dik oturun,
- odanızı serinletmek için vantilatör kullanmayın; virüsü yayabilir,
- nefesiniz daraldığında paniğe kapılmamaya çalışın; panik durumu kötüleştirebilir.
Yüksek ateşiniz varsa ya da işe, okula veya günlük işlerinize gidecek kadar iyi hissetmiyorsanız evde kalmaya ve başkalarıyla temastan kaçınmaya çalışın. Kendinizi daha iyi hissettiğinizde ya da ateşiniz kalmadığında normal etkinliklerinize dönebilirsiniz.
Korunma
Gün boyunca ellerinizi düzenli olarak sabun ve suyla yıkamanız ya da el dezenfektanı kullanmanız önemlidir. Elleriniz temiz değilse gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza dokunmamaya çalışın.
Belirtiniz varsa ya da testiniz pozitif çıktıysa, birlikte yaşadığınız kişiler dahil başkalarına bulaştırmamak için:
- öksürürken ya da hapşırırken ağzınızı ve burnunuzu kapatın, çocukları da buna özendirin,
- kapı kolu ve kumanda gibi sık dokunulan yüzeyleri ve mutfak, banyo gibi ortak alanları düzenli temizleyin,
- kendinizi daha iyi hissedene kadar birlikte yaşadıklarınız dahil başkalarından uzak durmaya çalışın,
- evinize gelmesi gereken kişilere pozitif olduğunuzu ya da belirtiniz olduğunu söyleyin,
- yiyecek ve diğer temel ihtiyaçlarınızı arkadaş, aile ya da komşularınızdan getirmelerini isteyebilirsiniz,
- evden çıkmanız gerekiyorsa toplu taşıma, büyük toplantılar gibi kapalı ya da kalabalık yerlerden ve havasız ortamlardan kaçının,
- başkalarından uzak durmanın zor olduğu yerlerde yüz örtüsü (maske) takın,
- yüz yüze bir sağlık randevusuna gitmeniz istenirse sağlık çalışanlarına test sonucunuzu ya da belirtilerinizi bildirin.
Özel durumlar (gebelik, çocuk, yaşlı)
Ağır hastalanma riski en yüksek olanlar arasında şu durumları olan kişiler bulunur (liste bir özettir, her durumu kapsamaz):
- Down sendromu ya da bağışıklık sistemini etkileyen başka bir kromozom hastalığı,
- bazı kanser türleri ya da bazı kanserler için tedavi görmüş olmak,
- orak hücre hastalığı ve bazı kan kanseri türleri dahil kanı etkileyen bazı hastalıklar,
- diyaliz hastaları dahil 4. ya da 5. evre kronik böbrek hastalığı,
- ağır karaciğer hastalığı,
- organ nakli geçirmiş olmak,
- romatoid artrit ya da iltihabi bağırsak hastalığı gibi bazı otoimmün ya da iltihabi hastalıklar,
- HIV ya da AIDS ile birlikte zayıflamış bağışıklık sistemi ve bağışıklık sistemini etkileyen diğer hastalıklar,
- multipl skleroz, kas distrofisi, motor nöron hastalığı, miyastenia gravis, Huntington hastalığı, Parkinson hastalığı ya da bazı demans türleri gibi beyni veya sinir sistemini etkileyen hastalıklar,
- bazı akciğer hastalıkları ya da akciğer hastalıkları için alınan bazı tedaviler.
Siz ya da çocuğunuz COVID-19 nedeniyle hastalanma açısından daha yüksek risk altındaysanız, belirtisi olan kişilerle iyileşene kadar temastan kaçınmaya çalışın. Ayrıca şunları düşünebilirsiniz:
- kapalı alanda görüşüyorsanız pencere ve kapıları açmak ya da görüşmeyi dışarıda yapmak,
- özellikle kapalı ve kalabalık yerlerde başkalarından en az 2 metre uzak durmak,
- mümkünse evden çalışmak ya da işyerinde riskinizi azaltmak için işvereninizle konuşmak,
- başkalarından uzak durmanın zor olduğu yerlerde yüz örtüsü (maske) takmak.
Ağır hastalanma riski en yüksek kişiler için özel tedaviler vardır. Hangi tedavinin size uygun olduğuna değerlendirmeyi yapan doktor karar verir; bu tedaviler bazı kişilerin belirtilerini yönetmesine ve ağır hastalanma riskini azaltmaya yardımcı olabilir. COVID-19 nedeniyle hastaneye yatmanız gerekirse başka tedaviler de uygulanabilir. Bu gruba girip girmediğinizden emin değilseniz doktorunuza ya da hastanedeki uzmanınıza danışın.
Kaynak ve lisans
Kaynak: MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Kaynak sayfa.
Bu içerik, Open Government Licence v3.0 kapsamındaki kamu bilgisini içerir; kaynak sayfadan Türkçeye uyarlanmıştır: Kaynak sayfa 1, Kaynak sayfa 2, Kaynak sayfa 3.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili kararlar için doktorunuza veya eczacınıza danışın. Acil durumlarda 112'yi arayın.