Solunum Yetmezliği ile İlgilendiğini Belirten Doktorlar

Solunum Yetmezliği hakkında

• Nedir?

  Nefes aldığınızda akciğerleriniz oksijeni içeri alır. Oksijen kana geçer ve kan onu organlarınıza taşır. Kalp ve beyin gibi organlarınızın iyi çalışması için oksijenden zengin kana ihtiyaç vardır.

  Solunumun diğer görevi, karbondioksiti kandan uzaklaştırıp dışarı vermektir. Kanda fazla karbondioksit birikmesi organlara zarar verebilir.

  Solunum yetmezliğinde bu düzen bozulur: kanda yeterince oksijen olmaz, fazla karbondioksit birikir ya da ikisi birden görülür.

• Belirtiler ve bulgular

  Belirtiler, yetmezliğin nedenine ve kandaki oksijen ile karbondioksit düzeylerine göre değişir.

  • Kanda oksijen düşüklüğü: nefes darlığı ve yeterince hava alamıyormuş gibi hissetme (hava açlığı). Deri, dudaklar ve tırnaklar morumsu bir renk alabilir.
  • Kanda karbondioksit yüksekliği: hızlı nefes alıp verme ve bilinç bulanıklığı (zihin karışıklığı).
  • Beyne ve kalbe yeterli oksijen gitmezse: aşırı uyku hâli, bilinç kaybı ya da kalbin düzensiz atması (aritmi).
• Nedenler ve risk faktörleri

  Solunumu etkileyen durumlar solunum yetmezliğine yol açabilir. Bu durumlar akciğerleri doğrudan ya da solunumu destekleyen kasları, sinirleri, kemikleri veya dokuları etkileyebilir:

  • Akciğer hastalıkları: KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı), kistik fibrozis, zatürre (pnömoni), akciğer pıhtısı (pulmoner emboli) ve COVID-19
  • Solunumu yöneten sinir ve kasların hastalıkları: ALS (amiyotrofik lateral skleroz), kas distrofisi, omurilik yaralanmaları ve inme
  • Omurga sorunları: Omurga eğriliği (skolyoz) gibi sorunlar solunumda kullanılan kemik ve kasları etkileyebilir.
  • Göğüs yaralanmaları: Akciğerleri çevreleyen doku ve kaburgalar zarar görebilir.
  • İlaç ya da alkol zehirlenmesi (aşırı doz)
  • Soluma yoluyla yaralanmalar: yangın dumanı ya da zararlı gazların solunması
• Tanı süreci nasıl işler?

  Doktorunuz tanıyı sağlık geçmişinize, muayeneye ve bazı testlere göre koyar.

  Muayenede akciğerlerinizde anormal sesler olup olmadığı ve kalbinizde ritim bozukluğu olup olmadığı dinlenir. Deri, dudak ve tırnaklarınızda morumsu renk olup olmadığına bakılır.

  Testler şunlar olabilir:

  • Nabız oksimetresi: Parmak ucuna ya da kulağa takılan küçük, ışıklı bir algılayıcı kanınızdaki oksijen miktarını ölçer.
  • Arter kan gazı testi: Kanınızdaki oksijen ve karbondioksit düzeylerini ölçer.

  Tanı konduktan sonra doktorunuz nedeni araştırır. Bunun için çoğu zaman akciğer filmi (göğüs röntgeni) çekilir. Sonuçlarınızı doktorunuz değerlendirir.

• Tedavi ve yönetim

  Tedavi; yetmezliğin ani (akut) mi uzun süreli (kronik) mi olduğuna, ne kadar ağır olduğuna ve nedenine göre belirlenir. Tedavinin ana amaçları, akciğerlere ve diğer organlara oksijen ulaştırmak, karbondioksiti vücuttan atmak ve altta yatan nedeni tedavi etmektir. Tedavi seçenekleri şunlardır:

  • Oksijen tedavisi: Burun deliklerine yerleşen iki ince plastik boru (nazal kanül) ya da burnu ve ağzı kapatan bir maskeyle verilir.
  • Trakeostomi: Boynun önünden nefes borusuna açılan cerrahi bir deliktir. Nefes almaya yardım etmek için bu deliğe bir solunum tüpü yerleştirilir.
  • Solunum cihazı (ventilatör): Akciğerlere hava üfleyen ve karbondioksiti dışarı taşıyan bir makinedir.
  • Diğer solunum tedavileri: Biri, uyurken hafif hava basıncıyla hava yollarını açık tutan tedavidir (NPPV). Bir diğeri, nefes alıp vermeye yardım eden ve ileri geri sallanan özel bir yataktır.
  • Sıvılar: Çoğu zaman damar yoluyla verilir; vücutta kan akışını iyileştirir ve beslenmeyi sağlar.
  • Rahatsızlığı azaltan ilaçlar
  • Nedene yönelik tedaviler: ilaçlar ve girişimler
• Takip

  Solunum yetmezliğiniz varsa düzenli tıbbi bakım için doktorunuza gidin. Doktorunuz size akciğer rehabilitasyonu (pulmoner rehabilitasyon) önerebilir.

• Sık sorulan sorular

  Solunum yetmezliği evde tedavi edilebilir mi?

  Uzun süreli (kronik) solunum yetmezliği çoğu zaman evde tedavi edilebilir. Ancak ağırsa uzun süreli bakım veren bir merkezde tedavi gerekebilir.

  Kan gazı testi için kan nereden alınır?

  Arter kan gazı testinde kan, toplardamardan değil atardamardan (arter) alınır. Bu genellikle bilekteki atardamardır.

  Solunum yetmezliğinde neden EKG çekilir?

  Doktorunuz solunum yetmezliğine bağlı bir kalp ritim bozukluğundan şüphelenirse EKG (elektrokardiyogram) çekilebilir. EKG, kalbin elektriksel etkinliğini kaydeden basit ve ağrısız bir testtir.

  Solunum yetmezliği ruh hâlini etkiler mi?

  Solunum yetmezliğiyle yaşamak korku, kaygı, depresyon ve strese yol açabilir. Konuşma terapisi, ilaçlar ve destek grupları daha iyi hissetmenize yardımcı olabilir; bunun için doktorunuza danışın.