Yenidoğan Sarılığı ile İlgilendiğini Belirten Doktorlar

Yenidoğan Sarılığı hakkında

• Nedir?

  Anne karnındaki bebeğin alyuvarları yetişkindekinden farklı türde bir hemoglobin taşır. Doğumdan sonra bu alyuvarlar hızla yıkılır ve yerlerine yenileri yapılır. Yıkım sırasında sarı renkli bir madde olan bilirubin fazla miktarda oluşur. Bilirubin normalde karaciğerde işlenip vücuttan atılır; bebeğin karaciğeri bu yüke yetişemediğinde bilirubin kanda ve dokularda birikir ve deriyi sarı gösterir.

  Sarılık ilk haftada sık görülen bir durumdur ve bulaşıcı değildir; ancak belirli bir düzeyin üzerine çıkarsa beyne zarar verebilir.

• Belirtiler ve bulgular

  Sarılık önce yüzde başlar ve gözlerin akı da sararır. Bilirubin yükseldikçe sarılık sırasıyla göğse, karna, kollara ve bacaklara yayılır. Sarı renk en iyi gün ışığında görülür; burun ya da karın derisine parmakla hafifçe bastırıp çekince renk daha belirgin fark edilir.

  Önce hafif olan sarılığın giderek koyulaşması olağan dışı sarılık lehine değerlendirilir. Bu bebekler daha çok uyuyabilir ve daha az emebilir; az emmek de sarılığı artırır.

• Nedenler ve risk faktörleri

  • Fizyolojik (normal) sarılık: İlk 24 saatten sonra, çoğunlukla 2. ya da 3. günde başlar. Karaciğerin henüz olgunlaşmamasına bağlıdır; genellikle bir-iki haftada kendiliğinden kaybolur.
  • Yeterli anne sütü alamamaya bağlı sarılık: Fizyolojik sarılığa benzer ama biraz daha belirgindir.
  • Anne sütüne bağlı sarılık: Anne sütü alan bebeklerin küçük bir bölümünde, doğumdan sonraki 4.–7. günlerde başlar ve haftalarca sürebilir. Genellikle zararsızdır ve kaynak anne sütünün kesilmemesini vurgular. Tanısı güçtür; öteki nedenler dışlanmadan ve çocuk doktoru doğrulamadan bu tanının aileye söylenmesi, annenin gereksiz yere emzirmeyi bırakmasına yol açabilir.
  • Kan grubu uyuşmazlığı (Rh ya da ABO): Annenin kanında oluşan antikorlar bebeğin alyuvarlarını yıkar. Bu sarılık fizyolojik sarılıktan farklı olarak ilk 24 saatte başlar ve ağır seyredebilir.
• Tedavi ve yönetim

  Yenidoğan sarılıklarının çoğu iki hafta içinde kendiliğinden düzelir; ancak bu dönemin doktor tarafından izlenmesi önemlidir. Bilirubin yüksekse bebek özel lambalarla ışık tedavisine (fototerapi) alınır. Işık, bilirubinin idrarla atılabilecek biçime dönüşmesine yardımcı olur. Tedavi sırasında bebeğin gözleri kapatılır; yan etki olarak ciltte kızarıklık, bronzlaşma ya da sık ve sulu kaka görülebilir. Bilirubin dışkıyla da atıldığından sarılık süresince bebeğin iyi beslenmesi çok önemlidir.

  Kan grubu uyuşmazlığı olan ve bilirubini çok yükselen bebeklerde kan değişimi yapılabilir. Hangi tedavinin uygulanacağına bebeğin kilosu, kaç günlük olduğu, eşlik eden hastalıkları ve bilirubin düzeyi göz önünde tutularak hekim karar verir.

• Olası komplikasyonlar

  Bilirubin çok yükselip beyni etkilerse (kernikterus) bebek tiz sesle ağlamaya başlayabilir, başını geriye atabilir ve havale geçirebilir. Bu durum çoğunlukla zihinsel ve hareket gelişiminde gerilik, işitme ve görme sorunlarıyla sonuçlanır.

  Sarılıklı bir bebekte belirgin uyuşukluk, emmede bozulma ve vücut ısısında düzensizlik görülmesi, eşlik eden bir enfeksiyonu düşündürür.

• Takip

  Bilirubinin hangi bebekte tehlikeli düzeye çıkacağı her zaman önceden kestirilemez; bu yüzden yenidoğanın ilk üç-beş gün içinde bir doktor tarafından görülmesi çok önemlidir. Taburcu olurken sarılığı süren bebeklerin ne zaman kontrole getirileceği aileye bildirilir.

  HSGM kaynağına göre şu bebekler sarılık açısından daha dikkatli izlenir:

  • Anne ile bebek arasında kan grubu uyuşmazlığı olanlar
  • Erken doğanlar
  • Doğumda kafa derisi altında kanama oluşanlar
  • Sarılığı ilk 24 saatte fark edilenler
  • Emme sorunu nedeniyle iyi beslenemeyenler
  • Sarılığı iki haftadan uzun sürenler
  • Büyük kardeşi bebekken ışık tedavisi gerektirecek kadar sarılık geçirmiş olanlar